Bhakti Darbar भक्ति दरबार

Library · Stotras

Durga Saptashati 12: Phala Stuti

दुर्गा सप्तशती · द्वादश अध्याय

Stotra · Sanskrit · Durga

  1. ॐ विद्युद्दामसमप्रभां मृगपतिस्कन्धस्थितां भीषणां कन्याभिः करवालखेटविलसद्धस्ताभिरासेविताम्।
    हस्तैश्चक्रगदासिखेटविशिखांश्चापं गुणं तर्जनीं बिभ्राणामनलात्मिकां शशिधरां दुर्गां त्रिनेत्रां भजे॥

    Om vidyuddamasamaprabham mrigapatiskandhasthitam bhishanam kanyabhih karavalakhetavilasaddhastabhirasevitam, hastaishchakragadasikhetavishikhamshchapam gunam tarjanim bibhranamanalatmikam shashidharam durgam trinetram bhaje.

    I worship three-eyed Durga, bright as a string of lightning, seated on a lion’s shoulder, fearsome, attended by maidens with swords and shields; who holds discus, mace, sword, shield, arrows, bow and noose and raises a warning finger; whose nature is fire and who wears the moon.

    जिनकी आभा बिजली की माला जैसी है, जो सिंह के कंधे पर बैठी हैं, भयंकर हैं, तलवार-ढाल लिए कन्याएँ जिनकी सेवा करती हैं, जो हाथों में चक्र, गदा, तलवार, ढाल, बाण, धनुष और पाश लिए और तर्जनी उठाए हैं, जो अग्नि स्वरूपा हैं और चंद्रमा धारण करती हैं, उन तीन नेत्रों वाली दुर्गा का मैं भजन करता हूँ।

  2. देव्युवाच॥

    Devyuvacha.

    The Goddess said:

    देवी ने कहा:

  3. एभिः स्तवैश्च मां नित्यं स्तोष्यते यः समाहितः।
    तस्याहं सकलां बाधां नाशयिष्याम्यसंशयम्॥

    Ebhih stavaishcha mam nityam stoshyate yah samahitah, tasyaham sakalam badham nashayishyamyasamshayam.

    Whoever praises me every day with these hymns, with a focused mind, I will surely remove all their troubles.

    जो एकाग्र मन से इन स्तुतियों द्वारा रोज़ मेरी स्तुति करेगा, मैं निश्चय ही उसकी सारी बाधाएँ नष्ट कर दूँगी।

  4. मधुकैटभनाशं च महिषासुरघातनम्।
    कीर्तयिष्यन्ति ये तद्वद् वधं शुम्भनिशुम्भयोः॥

    Madhukaitabhanasham cha mahishasuraghatanam, kirtayishyanti ye tadvad vadham shumbhanishumbhayoh.

    Those who recite how Madhu and Kaitabha were destroyed, how Mahishasura was slain, and likewise the killing of Shumbha and Nishumbha…

    जो लोग मधु-कैटभ के नाश, महिषासुर के वध और इसी तरह शुम्भ-निशुम्भ के वध का कीर्तन करेंगे…

  5. अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नवम्यां चैकचेतसः।
    श्रोष्यन्ति चैव ये भक्त्या मम माहात्म्यमुत्तमम्॥

    Ashtamyam cha chaturdashyam navamyam chaikachetasah, shroshyanti chaiva ye bhaktya mama mahatmyamuttamam.

    …and those who listen with devotion and a focused mind to my supreme glory on the eighth, ninth and fourteenth days of the lunar fortnight…

    …और जो अष्टमी, नवमी और चतुर्दशी को एकाग्र मन से भक्ति के साथ मेरा उत्तम माहात्म्य सुनेंगे…

  6. न तेषां दुष्कृतं किञ्चिद् दुष्कृतोत्था न चापदः।
    भविष्यति न दारिद्र्यं न चैवेष्टवियोजनम्॥

    Na tesham dushkritam kinchid dushkritottha na chapadah, bhavishyati na daridryam na chaiveshtaviyojanam.

    …no wrongdoing will touch them, nor the troubles it brings; they will know neither poverty nor separation from those they love.

    …उनसे कोई पाप नहीं होगा, न पाप से पैदा होने वाली विपत्तियाँ आएँगी; उन्हें न गरीबी होगी, न प्रियजनों से बिछड़ना होगा।

  7. शत्रुतो न भयं तस्य दस्युतो वा न राजतः।
    न शस्त्रानलतोयौघात्कदाचित्सम्भविष्यति॥

    Shatruto na bhayam tasya dasyuto va na rajatah, na shastranalatoyaughatkadachitsambhavishyati.

    Such a person will never fear enemies, robbers or kings, nor weapons, fire or floods.

    उसे कभी शत्रु, डाकू या राजा से डर नहीं होगा, न शस्त्र, आग या बाढ़ से।

  8. तस्मान्ममैतन्माहात्म्यं पठितव्यं समाहितैः।
    श्रोतव्यं च सदा भक्त्या परं स्वस्त्ययनं हि तत्॥

    Tasmanmamaitanmahatmyam pathitavyam samahitaih, shrotavyam cha sada bhaktya param svastyayanam hi tat.

    So this glory of mine should be read with a focused mind and always heard with devotion, for it is the surest path to well-being.

    इसलिए मेरे इस माहात्म्य को एकाग्र मन से पढ़ना चाहिए और सदा भक्ति से सुनना चाहिए, क्योंकि यह कल्याण का सबसे बड़ा साधन है।

  9. उपसर्गानशेषांस्तु महामारीसमुद्भवान्।
    तथा त्रिविधमुत्पातं माहात्म्यं शमयेन्मम॥

    Upasarganasheshamstu mahamarisamudbhavan, tatha trividhamutpatam mahatmyam shamayenmama.

    My glory calms every calamity born of great epidemics, and the three kinds of ill omens.

    मेरा माहात्म्य महामारी से पैदा होने वाले सारे उपद्रवों को और तीनों प्रकार के अपशकुनों को शांत कर देता है।

  10. यत्रैतत्पठ्यते सम्यङ्नित्यमायतने मम।
    सदा न तद्विमोक्ष्यामि सान्निध्यं तत्र मे स्थितम्॥

    Yatraitatpathyate samyannityamayatane mama, sada na tadvimokshyami sannidhyam tatra me sthitam.

    Wherever this is properly recited every day in my shrine, I will never leave that place; my presence stays there.

    जिस मंदिर में इसका रोज़ ठीक से पाठ होता है, उस स्थान को मैं कभी नहीं छोड़ती; वहाँ मेरा वास बना रहता है।

  11. बलिप्रदाने पूजायामग्निकार्ये महोत्सवे।
    सर्वं ममैतच्चरितमुच्चार्यं श्राव्यमेव च॥

    Balipradane pujayamagnikarye mahotsave, sarvam mamaitachcharitamuchcharyam shravyameva cha.

    At offerings, worship, fire rituals and great festivals, this whole story of mine should be recited and listened to.

    बलि, पूजा, हवन और बड़े उत्सवों में मेरे इस पूरे चरित्र का पाठ करना और सुनाना चाहिए।

  12. जानताऽजानता वापि बलिपूजां तथा कृताम्।
    प्रतीच्छिष्याम्यहं प्रीत्या वह्निहोमं तथा कृतम्॥

    Janatajanata vapi balipujam tatha kritam, pratichchhishyamyaham pritya vahnihomam tatha kritam.

    I will gladly accept offerings, worship and fire rituals made in this way, whether done with knowledge or without.

    इस तरह जानकर या अनजाने में की गई बलि, पूजा और हवन को मैं प्रेम से स्वीकार करूँगी।

  13. शरत्काले महापूजा क्रियते या च वार्षिकी।
    तस्यां ममैतन्माहात्म्यं श्रुत्वा भक्तिसमन्वितः॥

    Sharatkale mahapuja kriyate ya cha varshiki, tasyam mamaitanmahatmyam shrutva bhaktisamanvitah.

    At the great yearly worship held in autumn, whoever hears this glory of mine with devotion…

    शरद ऋतु में होने वाली वार्षिक महापूजा में जो भक्ति के साथ मेरा यह माहात्म्य सुनेगा…

  14. सर्वाबाधाविनिर्मुक्तो धनधान्यसुतान्वितः।
    मनुष्यो मत्प्रसादेन भविष्यति न संशयः॥

    Sarvabadhavinirmukto dhanadhanyasutanvitah, manushyo matprasadena bhavishyati na samshayah.

    …will by my grace be freed from all troubles and blessed with wealth, grain and children; there is no doubt.

    …वह मनुष्य मेरी कृपा से सारी बाधाओं से मुक्त होकर धन, अन्न और संतान से भरपूर होगा, इसमें संदेह नहीं।

  15. श्रुत्वा ममैतन्माहात्म्यं तथा चोत्पत्तयः शुभाः।
    पराक्रमं च युद्धेषु जायते निर्भयः पुमान्॥

    Shrutva mamaitanmahatmyam tatha chotpattayah shubhah, parakramam cha yuddheshu jayate nirbhayah puman.

    Hearing this glory of mine, my auspicious appearances and my valour in battle, a person becomes fearless.

    मेरा यह माहात्म्य, मेरे शुभ प्राकट्य और युद्धों में मेरा पराक्रम सुनकर मनुष्य निडर हो जाता है।

  16. रिपवः संक्षयं यान्ति कल्याणं चोपपद्यते।
    नन्दते च कुलं पुंसां माहात्म्यं मम शृण्वताम्॥

    Ripavah sankshayam yanti kalyanam chopapadyate, nandate cha kulam pumsam mahatmyam mama shrinvatam.

    Enemies are destroyed, good fortune comes, and the families of those who hear my glory prosper.

    मेरा माहात्म्य सुनने वालों के शत्रु नष्ट हो जाते हैं, कल्याण होता है और उनका कुल आनंद से रहता है।

  17. शान्तिकर्मणि सर्वत्र तथा दुःस्वप्नदर्शने।
    ग्रहपीडासु चोग्रासु माहात्म्यं शृणुयान्मम॥

    Shantikarmani sarvatra tatha duhsvapnadarshane, grahapidasu chograsu mahatmyam shrinuyanmama.

    In every rite for peace, after a bad dream, and in severe trouble from the planets, one should listen to my glory.

    हर शांति कर्म में, बुरा सपना देखने पर और ग्रहों की कठिन पीड़ा में मेरा माहात्म्य सुनना चाहिए।

  18. उपसर्गाः शमं यान्ति ग्रहपीडाश्च दारुणाः।
    दुःस्वप्नं च नृभिर्दृष्टं सुस्वप्नमुपजायते॥

    Upasargah shamam yanti grahapidashcha darunah, duhsvapnam cha nribhirdrishtam susvapnamupajayate.

    Calamities and harsh planetary afflictions are calmed, and a bad dream turns into a good one.

    उपद्रव और ग्रहों की कठोर पीड़ाएँ शांत हो जाती हैं, और देखा हुआ बुरा सपना शुभ सपने में बदल जाता है।

  19. बालग्रहाभिभूतानां बालानां शान्तिकारकम्।
    सङ्घातभेदे च नृणां मैत्रीकरणमुत्तमम्॥

    Balagrahabhibhutanam balanam shantikarakam, sanghatabhede cha nrinam maitrikaranamuttamam.

    It brings peace to children troubled by childhood afflictions, and when people fall out, it is the best way to restore friendship.

    बालग्रहों से पीड़ित बच्चों को यह शांति देता है, और लोगों में फूट पड़ने पर मेल कराने का यह सबसे अच्छा उपाय है।

  20. दुर्वृत्तानामशेषाणां बलहानिकरं परम्।
    रक्षोभूतपिशाचानां पठनादेव नाशनम्॥

    Durvrittanamasheshanam balahanikaram param, rakshobhutapishachanam pathanadeva nashanam.

    It saps the strength of all the wicked, and its very recitation destroys demons, ghosts and evil spirits.

    यह सभी दुष्टों का बल नष्ट कर देता है, और इसके पाठ मात्र से राक्षस, भूत और पिशाच नष्ट हो जाते हैं।

  21. सर्वं ममैतन्माहात्म्यं मम सन्निधिकारकम्।
    पशुपुष्पार्घ्यधूपैश्च गन्धदीपैस्तथोत्तमैः॥

    Sarvam mamaitanmahatmyam mama sannidhikarakam, pashupushparghyadhupaishcha gandhadipaistathottamaih.

    This whole glory of mine brings my presence near. With offerings of animals, flowers, water, incense, perfume and fine lamps…

    मेरा यह पूरा माहात्म्य मुझे पास ले आता है। पशु, फूल, अर्घ्य, धूप, सुगंध और उत्तम दीपों से…

  22. विप्राणां भोजनैर्होमैः प्रोक्षणीयैरहर्निशम्।
    अन्यैश्च विविधैर्भोगैः प्रदानैर्वत्सरेण या॥

    Vipranam bhojanairhomaih prokshaniyairaharnisham, anyaishcha vividhairbhogaih pradanairvatsarena ya.

    …with feeding brahmins, fire offerings, sprinkling of holy water day and night, and many other gifts and enjoyments offered for a whole year…

    …ब्राह्मणों को भोजन कराकर, हवन से, दिन-रात पवित्र जल छिड़ककर, और साल भर तरह-तरह के भोग और दान देकर…

  23. प्रीतिर्मे क्रियते सास्मिन् सकृत्सुचरिते श्रुते।
    श्रुतं हरति पापानि तथाऽऽरोग्यं प्रयच्छति॥

    Pritirme kriyate sasmin sakritsucharite shrute, shrutam harati papani tatharogyam prayachchhati.

    …the joy all that gives me, I feel from hearing this holy story just once. Hearing it removes sins and grants good health.

    …मुझे जो प्रसन्नता होती है, वह इस पवित्र चरित्र को एक बार सुनने से ही हो जाती है। इसे सुनना पापों को हरता है और आरोग्य देता है।

  24. रक्षां करोति भूतेभ्यो जन्मनां कीर्तनं मम।
    युद्धेषु चरितं यन्मे दुष्टदैत्यनिबर्हणम्॥

    Raksham karoti bhutebhyo janmanam kirtanam mama, yuddheshu charitam yanme dushtadaityanibarhanam.

    Singing of my appearances protects from evil spirits. And my deeds in battle, destroying the wicked demons…

    मेरे प्राकट्यों का कीर्तन भूत-प्रेतों से रक्षा करता है। युद्धों में दुष्ट दैत्यों का संहार करने वाला मेरा जो चरित्र है…

  25. तस्मिञ्छ्रुते वैरिकृतं भयं पुंसां न जायते।
    युष्माभिः स्तुतयो याश्च याश्च ब्रह्मर्षिभिः कृताः॥

    Tasminchhrute vairikritam bhayam pumsam na jayate, yushmabhih stutayo yashcha yashcha brahmarshibhih kritah.

    …once heard, leave people free of any fear from enemies. And the hymns sung by you gods and by the great sages…

    …उसे सुनने पर मनुष्यों को शत्रुओं से कोई डर नहीं रहता। तुम देवताओं ने और ब्रह्मर्षियों ने जो स्तुतियाँ कीं…

  26. ब्रह्मणा च कृतास्तास्तु प्रयच्छन्ति शुभां मतिम्।
    अरण्ये प्रान्तरे वापि दावाग्निपरिवारितः॥

    Brahmana cha kritastastu prayachchhanti shubham matim, aranye prantare vapi davagniparivaritah.

    …and by Brahma, grant a pure and good mind. In a forest or a lonely place, surrounded by a forest fire…

    …और ब्रह्मा ने जो कीं, वे शुभ बुद्धि देती हैं। जंगल में या सुनसान जगह में दावानल से घिरा हुआ…

  27. दस्युभिर्वा वृतः शून्ये गृहीतो वापि शत्रुभिः।
    सिंहव्याघ्रानुयातो वा वने वा वनहस्तिभिः॥

    Dasyubhirva vritah shunye grihito vapi shatrubhih, simhavyaghranuyato va vane va vanahastibhih.

    …or surrounded by robbers in a deserted place, or captured by enemies, or chased by lions and tigers or wild elephants in the forest…

    …या सूनी जगह में डाकुओं से घिरा, या शत्रुओं द्वारा पकड़ा गया, या जंगल में शेर-बाघ या जंगली हाथियों से पीछा किया जाता हुआ…

  28. राज्ञा क्रुद्धेन चाज्ञप्तो वध्यो बन्धगतोऽपि वा।
    आघूर्णितो वा वातेन स्थितः पोते महार्णवे॥

    Rajna kruddhena chajnapto vadhyo bandhagatopi va, aghurnito va vatena sthitah pote maharnave.

    …or sentenced to death by an angry king, or in prison, or tossed by the wind in a boat on the great ocean…

    …या क्रोधित राजा द्वारा मृत्युदंड पाया हुआ, या कैद में पड़ा हुआ, या महासागर में नाव पर हवा से डोलता हुआ…

  29. पतत्सु चापि शस्त्रेषु सङ्ग्रामे भृशदारुणे।
    सर्वाबाधासु घोरासु वेदनाभ्यर्दितोऽपि वा॥

    Patatsu chapi shastreshu sangrame bhrishadarune, sarvabadhasu ghorasu vedanabhyarditopi va.

    …or amid falling weapons in a fierce battle, or in any terrible trouble, or tormented by pain…

    …या भयंकर युद्ध में गिरते शस्त्रों के बीच, या किसी भी घोर संकट में, या पीड़ा से तड़पता हुआ…

  30. स्मरन्ममैतच्चरितं नरो मुच्येत सङ्कटात्।
    मम प्रभावात्सिंहाद्या दस्यवो वैरिणस्तथा॥

    Smaranmamaitachcharitam naro muchyeta sankatat, mama prabhavatsimhadya dasyavo vairinastatha.

    …a person who remembers this story of mine is freed from danger. By my power, lions and the like, robbers and enemies…

    …मनुष्य मेरे इस चरित्र को याद करके संकट से छूट जाता है। मेरे प्रभाव से शेर आदि, डाकू और शत्रु…

  31. दूरादेव पलायन्ते स्मरतश्चरितं मम॥

    Duradeva palayante smaratashcharitam mama.

    …flee far from anyone who remembers my story.

    …मेरे चरित्र को याद करने वाले से दूर ही भाग जाते हैं।

  32. ऋषिरुवाच॥

    Rishiruvacha.

    The sage said:

    ऋषि ने कहा:

  33. इत्युक्त्वा सा भगवती चण्डिका चण्डविक्रमा॥

    Ityuktva sa bhagavati chandika chandavikrama.

    Having said this, the blessed Chandika, fierce in valour…

    यह कहकर प्रचंड पराक्रम वाली भगवती चण्डिका…

  34. पश्यतामेव देवानां तत्रैवान्तरधीयत।
    तेऽपि देवा निरातङ्काः स्वाधिकारान् यथा पुरा॥

    Pashyatameva devanam tatraivantaradhiyata, tepi deva niratankah svadhikaran yatha pura.

    …vanished on the spot as the gods watched. And the gods, free of fear, took back their roles as before…

    …देवताओं के देखते-देखते वहीं अंतर्धान हो गईं। वे देवता भी निडर होकर पहले की तरह अपने अधिकार…

  35. यज्ञभागभुजः सर्वे चक्रुर्विनिहतारयः।
    दैत्याश्च देव्या निहते शुम्भे देवरिपौ युधि॥

    Yajnabhagabhujah sarve chakrurvinihatarayah, daityashcha devya nihate shumbhe devaripau yudhi.

    …all of them, their enemies slain, once more enjoying their shares of sacrifice. When the Goddess had killed Shumbha, enemy of the gods, in battle…

    …संभालने लगे और शत्रुओं के मारे जाने पर सब यज्ञ-भाग पाने लगे। देवी द्वारा युद्ध में देवशत्रु शुम्भ के मारे जाने पर…

  36. जगद्विध्वंसिनि तस्मिन् महोग्रेऽतुलविक्रमे।
    निशुम्भे च महावीर्ये शेषाः पातालमाययुः॥

    Jagadvidhvamsini tasmin mahogretulavikrame, nishumbhe cha mahavirye sheshah patalamayayuh.

    …that fierce destroyer of the world, of matchless might, and the mighty Nishumbha, the remaining demons went down to Patala.

    …जो संसार का नाश करने वाला, अत्यंत उग्र और अतुल पराक्रमी था, और महाबली निशुम्भ के भी मारे जाने पर, बचे हुए दैत्य पाताल चले गए।

  37. एवं भगवती देवी सा नित्यापि पुनः पुनः।
    सम्भूय कुरुते भूप जगतः परिपालनम्॥

    Evam bhagavati devi sa nityapi punah punah, sambhuya kurute bhupa jagatah paripalanam.

    In this way, O king, the blessed Goddess, though eternal, appears again and again to protect the world.

    हे राजा, इस तरह वे भगवती देवी नित्य होते हुए भी बार-बार प्रकट होकर संसार की रक्षा करती हैं।

  38. तयैतन्मोह्यते विश्वं सैव विश्वं प्रसूयते।
    सा याचिता च विज्ञानं तुष्टा ऋद्धिं प्रयच्छति॥

    Tayaitanmohyate vishvam saiva vishvam prasuyate, sa yachita cha vijnanam tushta riddhim prayachchhati.

    She deludes this universe, and she gives birth to it. When asked, she grants wisdom; when pleased, she grants prosperity.

    वही इस विश्व को मोह में डालती हैं और वही इसे जन्म देती हैं। प्रार्थना करने पर वे ज्ञान देती हैं और प्रसन्न होकर समृद्धि देती हैं।

  39. व्याप्तं तयैतत्सकलं ब्रह्माण्डं मनुजेश्वर।
    महाकाल्या महाकाले महामारीस्वरूपया॥

    Vyaptam tayaitatsakalam brahmandam manujeshvara, mahakalya mahakale mahamarisvarupaya.

    O king, this whole universe is pervaded by her, Mahakali, who at the time of great dissolution takes the form of the great destroyer.

    हे राजन्, यह पूरा ब्रह्माण्ड उन्हीं महाकाली से व्याप्त है, जो प्रलय के समय महामारी का रूप ले लेती हैं।

  40. सैव काले महामारी सैव सृष्टिर्भवत्यजा।
    स्थितिं करोति भूतानां सैव काले सनातनी॥

    Saiva kale mahamari saiva srishtirbhavatyaja, sthitim karoti bhutanam saiva kale sanatani.

    In her time she is the great destroyer; she, the unborn, becomes creation; and she, the eternal, sustains all beings in time.

    समय आने पर वही महामारी हैं, वही अजन्मा होकर सृष्टि बनती हैं, और वही सनातनी समय पर प्राणियों का पालन करती हैं।

  41. भवकाले नृणां सैव लक्ष्मीर्वृद्धिप्रदा गृहे।
    सैवाभावे तथाऽलक्ष्मीर्विनाशायोपजायते॥

    Bhavakale nrinam saiva lakshmirvriddhiprada grihe, saivabhave tathalakshmirvinashayopajayate.

    In good times she is Lakshmi in people’s homes, bringing growth; in hard times she becomes misfortune and brings ruin.

    अच्छे समय में वही लोगों के घर में लक्ष्मी बनकर उन्नति देती हैं, और बुरे समय में वही अलक्ष्मी बनकर विनाश लाती हैं।

  42. स्तुता सम्पूजिता पुष्पैर्धूपगन्धादिभिस्तथा।
    ददाति वित्तं पुत्रांश्च मतिं धर्मे गतिं शुभाम्॥

    Stuta sampujita pushpairdhupagandhadibhistatha, dadati vittam putramshcha matim dharme gatim shubham.

    Praised and worshipped with flowers, incense, perfume and the like, she grants wealth, children, a mind set on dharma and a blessed end.

    स्तुति करने और फूल, धूप, सुगंध आदि से पूजा करने पर वे धन, पुत्र, धर्म में बुद्धि और शुभ गति देती हैं।

  43. इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये फलस्तुतिर्नाम द्वादशोऽध्यायः॥

    Iti shrimarkandeyapurane savarnike manvantare devimahatmye phalastutirnama dvadashodhyayah.

    Thus ends the twelfth chapter of the Devi Mahatmya in the Markandeya Purana: the praise of its blessings.

    इस प्रकार मार्कण्डेय पुराण के देवी माहात्म्य का ‘फल स्तुति’ नाम का बारहवाँ अध्याय पूरा हुआ।

Read along, listen, and get a reminder before every festival in the Bhakti Darbar app, coming soon to Google Play.