Ganga Stotram
गङ्गा स्तोत्रम्
-
देवि सुरेश्वरि भगवति गङ्गे त्रिभुवनतारिणि तरलतरङ्गे।
शङ्करमौलिविहारिणि विमले मम मतिरास्तां तव पदकमले॥Devi sureshvari bhagavati gange tribhuvanatarini taralatarange, shankaramauliviharini vimale mama matirastam tava padakamale.
Goddess Ganga, queen of the gods, blessed one, who carries the three worlds across, with your rippling waves, pure one who plays in Shankara’s hair: may my mind rest at your lotus feet.
हे देवी, देवताओं की स्वामिनी, भगवती गंगा, तीनों लोकों को तारने वाली, चंचल लहरों वाली, शंकर की जटाओं में विहार करने वाली निर्मल माँ, मेरा मन आपके चरण-कमलों में लगा रहे।
-
भागीरथि सुखदायिनि मातस्तव जलमहिमा निगमे ख्यातः।
नाहं जाने तव महिमानं पाहि कृपामयि मामज्ञानम्॥Bhagirathi sukhadayini matastava jalamahima nigame khyatah, naham jane tava mahimanam pahi kripamayi mamajnanam.
Bhagirathi, Mother who gives happiness, the glory of your waters is told in the Vedas. I do not know your greatness; compassionate one, protect me, ignorant as I am.
हे भागीरथी, सुख देने वाली माँ, आपके जल की महिमा वेदों में प्रसिद्ध है। मैं आपकी महिमा नहीं जानता; हे कृपामयी, मुझ अज्ञानी की रक्षा कीजिए।
-
हरिपदपाद्यतरङ्गिणि गङ्गे हिमविधुमुक्ताधवलतरङ्गे।
दूरीकुरु मम दुष्कृतिभारं कुरु कृपया भवसागरपारम्॥Haripadapadyatarangini gange himavidhumuktadhavalatarange, durikuru mama dushkritibharam kuru kripaya bhavasagaraparam.
Ganga, whose waters washed Vishnu’s feet, whose waves are white as snow, the moon and pearls: take away the burden of my wrongdoing and in your mercy carry me across the ocean of worldly life.
हे गंगा, जिनकी लहरें श्रीहरि के चरण धोने का जल हैं और जो बर्फ, चंद्रमा और मोती जैसी सफ़ेद हैं, मेरे पापों का बोझ दूर कीजिए और कृपा करके मुझे भवसागर से पार कीजिए।
-
तव जलममलं येन निपीतं परमपदं खलु तेन गृहीतम्।
मातर्गङ्गे त्वयि यो भक्तः किल तं द्रष्टुं न यमः शक्तः॥Tava jalamamalam yena nipitam paramapadam khalu tena grihitam, matargange tvayi yo bhaktah kila tam drashtum na yamah shaktah.
Whoever drinks your pure water surely reaches the highest state. Mother Ganga, Yama, god of death, cannot even look upon one who is devoted to you.
जिसने आपका निर्मल जल पी लिया, उसने निश्चय ही परम पद पा लिया। हे माँ गंगा, जो आपका भक्त है, यमराज उसे देख भी नहीं सकते।
-
पतितोद्धारिणि जाह्नवि गङ्गे खण्डितगिरिवरमण्डितभङ्गे।
भीष्मजननि हे मुनिवरकन्ये पतितनिवारिणि त्रिभुवनधन्ये॥Patitoddharini jahnavi gange khanditagirivaramanditabhange, bhishmajanani he munivarakanye patitanivarini tribhuvanadhanye.
Jahnavi, Ganga, uplifter of the fallen, whose waves break against the great mountains, mother of Bhishma, daughter of the sage Jahnu, saviour of the fallen, blessed in the three worlds.
हे पतितों का उद्धार करने वाली जाह्नवी गंगा, बड़े पर्वतों से टकराकर सजती लहरों वाली, भीष्म की माता, मुनि जह्नु की पुत्री, पतितों को बचाने वाली, तीनों लोकों में धन्य माँ।
-
कल्पलतामिव फलदां लोके प्रणमति यस्त्वां न पतति शोके।
पारावारविहारिणि गङ्गे विमुखयुवतिकृततरलापाङ्गे॥Kalpalatamiva phaladam loke pranamati yastvam na patati shoke, paravaraviharini gange vimukhayuvatikritataralapange.
Whoever bows to you, who grant fruit like the wish-fulfilling vine, never falls into sorrow. Ganga, who flows into the ocean, your glances dart like those of a young woman turned away.
जो कल्पलता की तरह फल देने वाली आपको प्रणाम करता है, वह शोक में नहीं पड़ता। हे सागर में विहार करने वाली गंगा, आपकी चंचल लहरें रूठी युवती की तिरछी चितवन जैसी हैं।
-
तव चेन्मातः स्रोतः स्नातः पुनरपि जठरे सोऽपि न जातः।
नरकनिवारिणि जाह्नवि गङ्गे कलुषविनाशिनि महिमोत्तुङ्गे॥Tava chenmatah srotah snatah punarapi jathare sopi na jatah, narakanivarini jahnavi gange kalushavinashini mahimottunge.
Mother, one who has bathed in your stream is never born from a womb again. Jahnavi, Ganga, who saves from hell, destroyer of impurity, lofty in glory.
हे माँ, जिसने आपकी धारा में स्नान कर लिया, वह फिर कभी गर्भ में जन्म नहीं लेता। हे नरक से बचाने वाली, पाप नष्ट करने वाली, महिमा में ऊँची जाह्नवी गंगा।
-
पुनरसदङ्गे पुण्यतरङ्गे जय जय जाह्नवि करुणापाङ्गे।
इन्द्रमुकुटमणिराजितचरणे सुखदे शुभदे भृत्यशरण्ये॥Punarasadange punyatarange jaya jaya jahnavi karunapange, indramukutamanirajitacharane sukhade shubhade bhrityasharanye.
Victory, victory to you, Jahnavi, of holy waves and compassionate glance, who purifies the impure, whose feet shine with the jewels of Indra’s crown, giver of joy and good, refuge of your servants.
हे पापियों के अंगों को पवित्र करने वाली, पवित्र लहरों वाली, करुणा भरी दृष्टि वाली जाह्नवी, आपकी जय हो, जय हो। इंद्र के मुकुट के रत्नों से चमकते चरणों वाली, सुख और मंगल देने वाली, सेवकों को शरण देने वाली माँ।
-
रोगं शोकं तापं पापं हर मे भगवति कुमतिकलापम्।
त्रिभुवनसारे वसुधाहारे त्वमसि गतिर्मम खलु संसारे॥Rogam shokam tapam papam hara me bhagavati kumatikalapam, tribhuvanasare vasudhahare tvamasi gatirmama khalu samsare.
Blessed one, take away my illness, sorrow, distress, sin and all my wrong thinking. Essence of the three worlds, necklace of the earth, you alone are my refuge in this world.
हे भगवती, मेरे रोग, शोक, ताप, पाप और सारी कुबुद्धि को हर लीजिए। हे तीनों लोकों का सार, पृथ्वी का हार, इस संसार में आप ही मेरा सहारा हैं।
-
अलकानन्दे परमानन्दे कुरु करुणामयि कातरवन्द्ये।
तव तटनिकटे यस्य निवासः खलु वैकुण्ठे तस्य निवासः॥Alakanande paramanande kuru karunamayi kataravandye, tava tatanikate yasya nivasah khalu vaikunthe tasya nivasah.
Alakananda, supreme bliss, compassionate one, worshipped by the distressed, have mercy. One who lives near your banks truly lives in Vaikuntha.
हे अलकनंदा, परमानंद रूपा, करुणामयी, दुखियों द्वारा वंदित माँ, कृपा कीजिए। जो आपके तट के पास रहता है, उसका निवास सचमुच वैकुंठ में है।
-
वरमिह नीरे कमठो मीनः किं वा तीरे शरटः क्षीणः।
अथवा श्वपचो मलिनो दीनस्तव न हि दूरे नृपतिकुलीनः॥Varamiha nire kamatho minah kim va tire sharatah kshinah, athava shvapacho malino dinastava na hi dure nripatikulinah.
Better to be a turtle or fish in your water, or a lean lizard on your bank, or even a poor outcast near you, than a man of royal birth far from you.
आपके जल में कछुआ या मछली होना, या तट पर दुबली छिपकली होना, या आपके पास रहने वाला मलिन, दीन चांडाल होना भी, आपसे दूर रहने वाले राजकुल के व्यक्ति से अच्छा है।
-
भो भुवनेश्वरि पुण्ये धन्ये देवि द्रवमयि मुनिवरकन्ये।
गङ्गास्तवमिमममलं नित्यं पठति नरो यः स जयति सत्यम्॥Bho bhuvaneshvari punye dhanye devi dravamayi munivarakanye, gangastavamimamamalam nityam pathati naro yah sa jayati satyam.
O queen of the world, holy and blessed, goddess in liquid form, daughter of the great sage: whoever recites this pure hymn to Ganga every day is truly victorious.
हे भुवनेश्वरी, पवित्र, धन्य, जल रूपी देवी, मुनिश्रेष्ठ की पुत्री, जो व्यक्ति गंगा के इस निर्मल स्तोत्र का प्रतिदिन पाठ करता है, वह सचमुच विजयी होता है।
-
येषां हृदये गङ्गाभक्तिस्तेषां भवति सदा सुखमुक्तिः।
मधुराकान्तापञ्झटिकाभिः परमानन्दकलितललिताभिः॥Yesham hridaye gangabhaktistesham bhavati sada sukhamuktih, madhurakantapanjhatikabhih paramanandakalitalalitabhih.
Those with devotion to Ganga in their hearts always find happiness and liberation, through these sweet, lovely verses filled with supreme bliss.
जिनके हृदय में गंगा की भक्ति है, उन्हें सदा सुख और मुक्ति मिलती है, इन मधुर, सुंदर, परम आनंद से भरे पदों के द्वारा।
-
गङ्गास्तोत्रमिदं भवसारं वाञ्छितफलदं विमलं सारम्।
शङ्करसेवकशङ्कररचितं पठति सुखीस्तव इति च समाप्तः॥Gangastotramidam bhavasaram vanchhitaphaladam vimalam saram, shankarasevakashankararachitam pathati sukhistava iti cha samaptah.
This hymn to Ganga, the essence of life, pure and granting every wish, was composed by Shankara, servant of Shiva. Whoever recites it is happy. Thus the hymn is complete.
संसार का सार, मनचाहा फल देने वाला, निर्मल यह गंगा स्तोत्र शिव के सेवक शंकर ने रचा है। जो इसे पढ़ता है वह सुखी होता है। इस प्रकार स्तोत्र पूरा हुआ।