Saraswati Stotram
सरस्वती स्तोत्रम्
-
या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना।
या ब्रह्माच्युतशङ्करप्रभृतिभिर्देवैः सदा पूजिता सा मां पातु सरस्वती भगवती निःशेषजाड्यापहा॥Ya kundendutusharaharadhavala ya shubhravastravrita ya vinavaradandamanditakara ya shvetapadmasana, ya brahmachyutashankaraprabhritibhirdevaih sada pujita sa mam patu sarasvati bhagavati nihsheshajadyapaha.
May the blessed Saraswati protect me and remove all my dullness: white as jasmine, the moon, frost and a pearl necklace, dressed in white, her hands graced by the veena, seated on a white lotus, ever worshipped by Brahma, Vishnu, Shiva and the other gods.
जो कुंद के फूल, चंद्रमा, हिम और मोतियों के हार जैसी उजली हैं, जो सफ़ेद वस्त्र पहने हैं, जिनके हाथ वीणा से सुशोभित हैं, जो सफ़ेद कमल पर बैठी हैं, और ब्रह्मा, विष्णु, शिव आदि देवता जिनकी सदा पूजा करते हैं, वे सारी जड़ता दूर करने वाली भगवती सरस्वती मेरी रक्षा करें।
-
दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालान्दधाना हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमानाऽसमाना सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना॥Dorbhiryukta chaturbhih sphatikamaninibhairakshamalandadhana hastenaikena padmam sitamapi cha shukam pustakam chaparena, bhasa kundendushankhasphatikamaninibha bhasamanasamana sa me vagdevateyam nivasatu vadane sarvada suprasanna.
With four arms bright as crystal, she holds a rosary, a white lotus, a parrot and a book; she shines like jasmine, moon, conch and crystal, beyond compare. May this goddess of speech, ever gracious, dwell always on my lips.
स्फटिक जैसी चार भुजाओं वाली, जो एक हाथ में माला, दूसरे में सफ़ेद कमल, और बाकी में तोता और पुस्तक लिए हैं, जो कुंद, चंद्रमा, शंख और स्फटिक जैसी चमकती हैं और अनुपम हैं, वे वाणी की देवी सदा प्रसन्न होकर मेरे मुख में बसें।
-
सुरासुरासेवितपादपङ्कजा करे विराजत्कमनीयपुस्तका।
विरिञ्चिपत्नी कमलासनस्थिता सरस्वती नृत्यतु वाचि मे सदा॥Surasurasevitapadapankaja kare virajatkamaniyapustaka, virinchipatni kamalasanasthita sarasvati nrityatu vachi me sada.
May Saraswati, whose lotus feet are served by gods and demons, who holds a lovely book, the wife of Brahma, seated on a lotus, always dance on my tongue.
जिनके चरण कमलों की सेवा देवता और असुर करते हैं, जिनके हाथ में सुंदर पुस्तक शोभित है, जो ब्रह्मा की पत्नी हैं और कमल पर विराजती हैं, वे सरस्वती सदा मेरी वाणी में नाचें।
-
सरस्वती सरसिजकेसरप्रभा तपस्विनी सितकमलासनप्रिया।
घनस्तनी कमलविलोललोचना मनस्विनी भवतु वरप्रसादिनी॥Sarasvati sarasijakesaraprabha tapasvini sitakamalasanapriya, ghanastani kamalavilolalochana manasvini bhavatu varaprasadini.
May Saraswati grant me her boons and grace: glowing like the golden heart of a lotus, given to austerity, fond of her white lotus seat, full-bosomed, with restless lotus eyes, wise and noble-minded.
कमल के केसर जैसी आभा वाली, तपस्विनी, सफ़ेद कमल के आसन से प्रेम करने वाली, पुष्ट वक्ष वाली, कमल जैसे चंचल नेत्रों वाली और विचारशील सरस्वती वरदान और कृपा देने वाली हों।
-
सरस्वति नमस्तुभ्यं वरदे कामरूपिणि।
विद्यारम्भं करिष्यामि सिद्धिर्भवतु मे सदा॥Sarasvati namastubhyam varade kamarupini, vidyarambham karishyami siddhirbhavatu me sada.
Saraswati, salutations to you, giver of boons, who take any form you wish. I am beginning my studies; may I always succeed.
हे वरदान देने वाली, इच्छानुसार रूप धारण करने वाली सरस्वती, आपको नमस्कार। मैं विद्या आरंभ कर रहा हूँ; मुझे सदा सफलता मिले।
-
सरस्वति नमस्तुभ्यं सर्वदेवि नमो नमः।
शान्तरूपे शशिधरे सर्वयोगे नमो नमः॥Sarasvati namastubhyam sarvadevi namo namah, shantarupe shashidhare sarvayoge namo namah.
Saraswati, salutations to you; salutations again and again, Goddess of all. Salutations to you, peaceful one, who wear the moon and are the whole of yoga.
हे सरस्वती, आपको नमस्कार; हे सबकी देवी, बार-बार नमस्कार। शांत रूप वाली, चंद्रमा धारण करने वाली, संपूर्ण योग रूपा, आपको बार-बार नमस्कार।
-
नित्यानन्दे निराधारे निष्कलायै नमो नमः।
विद्याधरे विशालाक्षि शुद्धज्ञाने नमो नमः॥Nityanande niradhare nishkalayai namo namah, vidyadhare vishalakshi shuddhajnane namo namah.
Salutations to you, eternal bliss, who need no support and are without parts. Salutations to you, bearer of knowledge, wide-eyed one, pure knowledge itself.
नित्य आनंद रूपा, बिना आधार वाली और अखंड देवी को बार-बार नमस्कार। विद्या धारण करने वाली, बड़ी आँखों वाली, शुद्ध ज्ञान रूपा, आपको बार-बार नमस्कार।
-
शुद्धस्फटिकरूपायै सूक्ष्मरूपे नमो नमः।
शब्दब्रह्मि चतुर्हस्ते सर्वसिद्ध्यै नमो नमः॥Shuddhasphatikarupayai sukshmarupe namo namah, shabdabrahmi chaturhaste sarvasiddhyai namo namah.
Salutations to you, clear as pure crystal and subtle in form. Salutations to you, sacred sound itself, four-handed, the fulfilment of all.
शुद्ध स्फटिक जैसे रूप वाली, सूक्ष्म रूपा देवी को बार-बार नमस्कार। शब्द-ब्रह्म रूपा, चार हाथों वाली, सब सिद्धियों की स्वरूपा को बार-बार नमस्कार।
-
मुक्तालङ्कृतसर्वाङ्ग्यै मूलाधारे नमो नमः।
मूलमन्त्रस्वरूपायै मूलशक्त्यै नमो नमः॥Muktalankritasarvangyai muladhare namo namah, mulamantrasvarupayai mulashaktyai namo namah.
Salutations to you, adorned with pearls on every limb, dwelling at the root of the spine. Salutations to you, the root mantra and the root power.
जिनका हर अंग मोतियों से सजा है, जो मूलाधार में स्थित हैं, उन्हें बार-बार नमस्कार। मूल मंत्र रूपा और मूल शक्ति को बार-बार नमस्कार।
-
मनोमयि महायोगे वागीश्वरि नमो नमः।
वाण्यै वरदहस्तायै वरदायै नमो नमः॥Manomayi mahayoge vagishvari namo namah, vanyai varadahastayai varadayai namo namah.
Salutations to you, made of mind, the great union, ruler of speech. Salutations to Vani, speech herself, whose hand grants boons.
मनोमयी, महायोग रूपा, वाणी की स्वामिनी, आपको बार-बार नमस्कार। वरद मुद्रा वाले हाथ वाली, वरदान देने वाली वाणी देवी को बार-बार नमस्कार।
-
वेद्यायै वेदरूपायै वेदान्तायै नमो नमः।
गुणदोषविवर्जिन्यै गुणदीप्त्यै नमो नमः॥Vedyayai vedarupayai vedantayai namo namah, gunadoshavivarjinyai gunadiptyai namo namah.
Salutations to her who is the one to be known, the Veda and Vedanta. Salutations to her who is beyond merit and fault, yet shines with every virtue.
जानने योग्य, वेद रूपा और वेदांत रूपा देवी को बार-बार नमस्कार। गुण-दोष से परे और गुणों से दमकने वाली देवी को बार-बार नमस्कार।
-
सर्वज्ञाने सदानन्दे सर्वरूपे नमो नमः।
सम्पन्नायै कुमार्यै च सर्वज्ञायै नमो नमः॥Sarvajnane sadanande sarvarupe namo namah, sampannayai kumaryai cha sarvajnayai namo namah.
Salutations to you, all knowledge, ever-blissful, of every form. Salutations to her who is complete, the eternal maiden, the all-knowing.
संपूर्ण ज्ञान रूपा, सदा आनंदमयी, सब रूपों वाली, आपको बार-बार नमस्कार। परिपूर्ण, कुमारी और सर्वज्ञ देवी को बार-बार नमस्कार।
-
योगरूपे रमादेव्यै योगानन्दे नमो नमः।
दिव्यज्ञायै त्रिनेत्रायै दिव्यमूर्त्यै नमो नमः॥Yogarupe ramadevyai yoganande namo namah, divyajnayai trinetrayai divyamurtyai namo namah.
Salutations to you, whose form is yoga, Goddess Rama, the bliss of yoga. Salutations to her of divine knowledge, three-eyed and divine in form.
योग रूपा, रमा देवी, योग का आनंद रूपा, आपको बार-बार नमस्कार। दिव्य ज्ञान वाली, तीन नेत्रों वाली, दिव्य मूर्ति को बार-बार नमस्कार।
-
अर्धचन्द्रजटाधारि चन्द्रबिम्बे नमो नमः।
चन्द्रादित्यजटाधारि चन्द्रबिम्बे नमो नमः॥Ardhachandrajatadhari chandrabimbe namo namah, chandradityajatadhari chandrabimbe namo namah.
Salutations to you who wear the crescent moon in your locks, radiant as the moon’s disc; who wear the moon and sun in your hair.
जटाओं में अर्धचंद्र धारण करने वाली, चंद्र-बिंब जैसी देवी को बार-बार नमस्कार। जटाओं में चंद्रमा और सूर्य धारण करने वाली, चंद्र-बिंब जैसी देवी को बार-बार नमस्कार।
-
अणुरूपे महारूपे विश्वरूपे नमो नमः।
अणिमाद्यष्टसिद्धायै आनन्दायै नमो नमः॥Anurupe maharupe vishvarupe namo namah, animadyashtasiddhayai anandayai namo namah.
Salutations to you, tiny as an atom, immense, the form of the universe. Salutations to her who holds the eight powers such as Anima, to bliss itself.
अणु रूपा, महान रूपा और विश्व रूपा, आपको बार-बार नमस्कार। अणिमा आदि आठ सिद्धियों वाली, आनंद रूपा देवी को बार-बार नमस्कार।
-
ज्ञानविज्ञानरूपायै ज्ञानमूर्ते नमो नमः।
नानाशास्त्रस्वरूपायै नानारूपे नमो नमः॥Jnanavijnanarupayai jnanamurte namo namah, nanashastrasvarupayai nanarupe namo namah.
Salutations to her who is knowledge and wisdom, knowledge embodied. Salutations to her who is every scripture and takes many forms.
ज्ञान और विज्ञान रूपा, ज्ञान की मूर्ति, आपको बार-बार नमस्कार। अनेक शास्त्रों की स्वरूपा और अनेक रूपों वाली देवी को बार-बार नमस्कार।
-
पद्मदे पद्मवंशे च पद्मरूपे नमो नमः।
परमेष्ठ्यै परामूर्त्यै नमस्ते पापनाशिनि॥Padmade padmavamshe cha padmarupe namo namah, parameshthyai paramurtyai namaste papanashini.
Salutations to you who give the lotus, born of the lotus line, lotus in form. Salutations to you, the supreme one, the highest form, destroyer of sin.
पद्म (समृद्धि) देने वाली, पद्म वंश वाली, पद्म रूपा, आपको बार-बार नमस्कार। हे परमेष्ठिनी, परम मूर्ति, पापों का नाश करने वाली, आपको नमस्कार।
-
महादेव्यै महाकाल्यै महालक्ष्म्यै नमो नमः।
ब्रह्मविष्णुशिवाख्यायै ब्रह्मनार्यै नमो नमः॥Mahadevyai mahakalyai mahalakshmyai namo namah, brahmavishnushivakhyayai brahmanaryai namo namah.
Salutations to Mahadevi, Mahakali and Mahalakshmi. Salutations to her who is called Brahma, Vishnu and Shiva, the consort of Brahma.
महादेवी, महाकाली और महालक्ष्मी को बार-बार नमस्कार। ब्रह्मा, विष्णु और शिव नाम वाली, ब्रह्मा की पत्नी को बार-बार नमस्कार।
-
कमलाकरपुष्पा च कामरूपे नमो नमः।
कपालि कर्मदीप्तायै कर्मदायै नमो नमः॥Kamalakarapushpa cha kamarupe namo namah, kapali karmadiptayai karmadayai namo namah.
Salutations to you, flower of the lotus pond, who take any form at will. Salutations to her who holds the skull-bowl, who shines through action and grants its fruit.
कमल के सरोवर के फूल जैसी, इच्छानुसार रूप वाली, आपको बार-बार नमस्कार। कपाल धारण करने वाली, कर्म में दमकने वाली और कर्म का फल देने वाली देवी को बार-बार नमस्कार।
-
सायं प्रातः पठेन्नित्यं षण्मासात्सिद्धिरुच्यते।
चोरव्याघ्रभयं नास्ति पठतां शृण्वतामपि॥Sayam pratah pathennityam shanmasatsiddhiruchyate, choravyaghrabhayam nasti pathatam shrinvatamapi.
Read this daily, morning and evening, and success comes within six months, it is said. Those who read or even hear it have no fear of thieves or tigers.
इसे रोज़ सुबह-शाम पढ़ने से छह महीने में सिद्धि मिलती है, ऐसा कहा गया है। इसे पढ़ने या सुनने वालों को चोर और बाघ का डर नहीं रहता।
-
इत्थं सरस्वतीस्तोत्रमगस्त्यमुनिवाचकम्।
सर्वसिद्धिकरं नॄणां सर्वपापप्रणाशनम्॥Ittham sarasvatistotramagastyamunivachakam, sarvasiddhikaram nrinam sarvapapapranashanam.
So ends this hymn to Saraswati, spoken by the sage Agastya. It brings people every success and destroys all sins.
इस तरह अगस्त्य मुनि का कहा यह सरस्वती स्तोत्र मनुष्यों को सब सिद्धियाँ देता है और सारे पाप नष्ट करता है।